Choroby, przed którymi broni zaprawa

Zaprawa nasienna nie jest „ochroną zboża”. Jest ochroną ziarna i siewki — działa kilka tygodni, od wysiewu do wschodów, i tylko na to, co siedzi na ziarnie albo czeka w wierzchniej warstwie gleby. Ta strona mówi, co do tej grupy należy, a co nie — bo połowa rozczarowań zaprawą bierze się z oczekiwania, że załatwi coś, czego załatwić nie może.

Trzy drogi zakażenia — od tego zależy wszystko

Zanim spojrzysz na jakąkolwiek chorobę, ustal, skąd przychodzi. To decyduje, czy zaprawa ma tu cokolwiek do powiedzenia.

Zgorzel siewek

Co to jest. Nie jedna choroba, tylko zbiorcza nazwa na kilka grzybów (m.in. Fusarium, Microdochium, Rhizoctonia, Pythium) atakujących kiełek i korzenie zaraz po wysiewie.

Po czym poznasz. Placowe, nierówne wschody. Rośliny, które wzeszły, żółkną i giną pojedynczo. Po wyciągnięciu siewki widać zbrunatniałą, przewężoną podstawę pędu albo zgniłe korzonki. Klasyczny błąd to uznanie tego za „słabą siłę kiełkowania” albo za skutek suszy.

Kiedy uderza najmocniej. Siew w glebę zimną i mokrą, głęboko, w niedopracowaną rolę. Im dłużej ziarno leży, zanim wzejdzie, tym większe okno dla grzyba.

Ile kosztuje. Ubytek obsady. Przy silnym porażeniu potrafi to być kilkanaście procent roślin, a obsada jest tym elementem plonu, którego już się w sezonie nie odbuduje.

Czy zaprawa pomaga. Tak, i to jest jej podstawowe zadanie. Zaprawa nasienna osłania kiełkującą siewkę w najbardziej wrażliwym okresie. Ale przy silnej presji z gleby nie zastąpi poprawnego terminu i głębokości siewu.

Śnieć cuchnąca pszenicy

Co to jest. Grzyb, który zamiast ziarna tworzy w kłosie kule wypełnione czarnym proszkiem zarodników. Zapach jest charakterystyczny i nieprzyjemny — stąd nazwa.

Po czym poznasz. Kłosy stoją sztywniej i dłużej pozostają szarozielone. Ziarniaki są krótsze, kuliste, po rozgnieceniu sypie się z nich czarny pył. Zapach czuć przy młocce.

Ile kosztuje. To nie jest strata procentowa — to jest utrata partii. Ziarno ze śniecią nadaje się wyłącznie do utylizacji: nie na sprzedaż, nie na paszę, nie na siew. Zarodniki zanieczyszczają dodatkowo kombajn i magazyn.

Czy zaprawa pomaga. To jest wzorcowy przykład choroby, przed którą zaprawa broni bardzo skutecznie — zarodniki siedzą na powierzchni ziarniaka, więc zaprawa dosięga ich wprost. Ziarno z własnego rozmnożenia bez zaprawy to główna droga, którą śnieć wraca na pola. Jeżeli w gospodarstwie w ogóle wysiewa się własny materiał, ta jedna choroba wystarcza za uzasadnienie zaprawiania.

Głownia pyląca

Co to jest. Grzyb zakażający kłos w czasie kwitnienia. Grzybnia zimuje w zarodku ziarniaka — nie na nim.

Po czym poznasz. W roku po siewie zakażonego ziarna w łanie stoją pojedyncze kłosy zamienione w czarny, pylący słupek. Wygląda to na rzadkie zjawisko, ale każdy taki kłos zakaża sąsiednie rośliny na następny sezon.

Czy zaprawa pomaga. Tak, ale wyłącznie zaprawa o działaniu układowym, zdolna wniknąć do ziarniaka. Produkt działający tylko powierzchniowo nie ma tu czego zwalczać, bo grzybnia jest poza jego zasięgiem. To najczęstsza pułapka przy doborze: zaprawa „na zgorzel” nie musi obejmować głowni. Sprawdź zakres rejestracji na etykiecie, nie hasło z ulotki.

Pleśń śniegowa

Co to jest. Choroba zbóż ozimych, rozwijająca się pod okrywą śnieżną na niezamarzniętej glebie — czyli dokładnie w warunkach coraz częstszej polskiej zimy.

Po czym poznasz. Po zejściu śniegu placowo wyleniałe, sklejone, szarobiałe rośliny z widocznym nalotem grzybni. Bywa mylona z wymarznięciem, ale wymarznięcie nie zostawia nalotu.

Ile kosztuje. Placowe przerzedzenie ozimin i decyzja o przesiewie, czyli koszt nasion plus koszt straconego terminu.

Czy zaprawa pomaga. Częściowo i tylko wtedy, gdy jej zakres to obejmuje. Zaprawa ogranicza infekcję wychodzącą z ziarna, ale nie ochroni roślin przez całą zimę przed zakażeniem z gleby. Realny wpływ mają tu też termin siewu (za wczesny = wybujałe rośliny = większe porażenie) i zbyt gęsty łan.

Pasiastość liści jęczmienia

Po czym poznasz. Na liściach jasne, równoległe do nerwów pasy, które z czasem brunatnieją; liść rozrywa się wzdłuż tych pasów. Rośliny są niższe, często w ogóle nie wykłaszają.

Czy zaprawa pomaga. Tak — to choroba przenoszona z ziarnem i zaprawa jest praktycznie jedynym narzędziem, jakie na nią mamy. Po wschodach nie da się już z tym nic zrobić. Dlatego przy jęczmieniu z własnego rozmnożenia rezygnacja z zaprawy jest szczególnie ryzykowna.

Fuzariozy — dlaczego to osobna sprawa

Grzyby z rodzaju Fusarium pojawiają się w dwóch zupełnie różnych rolach i mylenie ich prowadzi do złych decyzji. Jako sprawca zgorzeli siewek atakują tuż po siewie i tu zaprawa działa. Jako sprawca fuzariozy kłosa zakażają w czasie kwitnienia, kilka miesięcy później — i tego zaprawa nie obejmuje w żaden sposób. Fuzarioza kłosa jest groźna nie tylko przez stratę plonu, ale przez mikotoksyny w ziarnie, na które są ustawowe limity w skupie. Broni się przed nią zmianowaniem, rozdrobnieniem resztek po kukurydzy i ewentualnym zabiegiem w kłos — nie zaprawą.

Kiedy zaprawa nie jest odpowiedzią

• Rdze, mączniak, septorioza — infekcja przychodzi z powietrza w trakcie wegetacji. Zaprawy dawno już wtedy nie ma.
• Fuzarioza kłosa — patrz wyżej.
• Szkodniki — chyba że sięgasz po zaprawę o działaniu owadobójczym, co jest osobną kategorią i osobną decyzją.
• Ziarno źle doczyszczone albo o niskiej sile kiełkowania — zaprawa niczego tu nie naprawi. Zaprawianie słabego materiału to wydanie pieniędzy na przedłużenie problemu.

Policz, ile kosztuje zaprawienie twojego areału →

Treść ma charakter informacyjny. Środki ochrony roślin stosuje się zgodnie z etykietą i obowiązującym zezwoleniem — etykieta jest nadrzędna wobec każdego poradnika, także tego.